راستیآزمایی مناظره سوم؛ کدام ادعاها درست بود؟

راستیآزمایی مناظره سوم؛ کدام ادعاهادرست بود؟

سومین و آخرین مناظره نامزدهای دوازدهمین انتخابات ریاست جمهوری ایرانامروز جمعه ۲۲ اردیبهشت برگزارشد. نامزدهای انتخابات در این مناظره اتهامهای تندی علیه یکدیگر مطرح و همدیگر رابه "دروغگویی" و "سوءاستفاده از املاک و حقوقهای نجومی" و"کوتاهی در مبارزه با قاچاق کالا" متهم کردند. مسائل اقتصادی هم کهموضوع اصلی این مناظره تعیین شده بود، بخش عمدهای از بحث را به خود اختصاص داد.

در این مطلب بخشی از ادعاها را بررسی کردهایم.

راستیآزمایی مناظره دوم؛ ادعاها چقدر درست بود؟

راستیآزمایی مناظره نخست

آیا نقدینگی در دولت حسن روحانی سه برابر شده است؟

ابراهیم رئیسی و محمد باقر قالیباف از سه برابر شدن نقدینگی در دولت حسنروحانی انتقاد کردهاند. آمارهای بانک مرکزی نشان میدهد که در بهمن سال ۱۳۹۵ نقدینگی به یک میلیون و ۲۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده است و نسبت بهسال ۱۳۹۲ (شروع دولت روحانی) کمتر از دو برابرشده است.

رشد نقدینگی در ایران همان طور که در نمودار زیر میبینید از سال ۱۳۸۶ و همزمان با پرداخت یارانههای نقدی والبته سیاستهای دولت در استقراض از بانکها یا تحمیل تعهد مالی بر بانکها افزایشچشمگیری داشته است.

با این حال، متوسط رشد نقدینگی در دولتهای حسن روحانی، محمود احمدینژادو محمد خاتمی، تقریبا ۲۵ تا ۲۷ درصد بوده است. البته اگر شرایط حذف یارانههاو قیمت نفت را در نظر بگیریم، کارنامهها قابل بحث خواهد بود.

آیا ابراهیم رئیسی هیچ روزنامهای ندارد؟

در مناظره امروز ابراهیم رئیسی گفت: "صدا و سیما مناظره بگذارد[...] بنده هم روزنامه ندارم، خودم حرف خودم را باید بزنم. به من وقت بدهند بهعنوان نماینده اقشاری که صدا ندارند با آقای روحانی مناظره کنیم."

ابراهیم رئیسی تولیت آستان قدس رضوی است که روزنامه قدس متعلق به آن است.علاوه بر آن آستان قدس رضوی یک خبرگزاری هم به نام آستان نیوز دارد. جز این دورسانه که مالکیت آن در اختیار موسسه تحت نظر آقای رئیسی است، شماری از خبرگزاریهایاصولگرایان هم از سیاستهای تبلیغاتی اودر انتخابات حمایت میکنند.

تازهترین شماره روزنامه قدس که متعلق به آستان قدس رضوی استحق نشر عکسQUDSONLINE

تازهترین شماره روزنامه قدس که متعلق به آستان قدس رضوی است

آیا سفره مردم کوچکتر شده است؟

ابراهیم رئیسی میگوید با وجود کاهش تورم، سفره مردم کوچکتر شده و برایهمین یارانهها باید افزایش یابد و به افراد کمدرآمدتر برسد.

بیبیسی قیمت مجموعهای کالاهای مصرفی عمده را در ده سال اخیر و دربازار تهران تعقیب کرده است.

تغییر قیمتها نشان میدهد قیمت این سبد، بیش از سه برابر شده است. البتهدرآمدها هم در این دوره بیشتر شده اما برآورد بیبیسی نشان میدهد، با حداقلدرآمد سال ۱۳۹۵ می شود هشت سبدخرید، در سال ۱۳۸۸ میشد ۹ سبد خرید. دو نمودار زیر را ببنید و برایاطلاعات بیشتر بخوانید:

سفر ۱۰ ساله بهای یک سبدخوراکی در ایران

آیا وزیر آموزش و پرورش "واردات غیرقانونی" کرده است؟

وزیر آموزش و پرورشحق نشر عکسISNA

وزیر آموزش و پرورش

محمدباقر قالیباف بار دیگر در این مناظره و در واکنش به اظهارات اسحاقجهانگیری درباره قاچاق کالا، بار دیگر وزیر آموزش و پرورش را به "واردات غیرقانونی"متهم کرد. آیا این ادعا درست است؟

ماجرا از آنجا آغاز شد که رسانههای اصولگرا گزارش دادند که ماموران نیرویانتظامی در خانه دختر یکی از وزرا جنس قاچاق پیدا کردهاند. شعبه ۲۷ دادگاه بدوی تعزیرات زیر نظر وزارتدادگستری اعلام کرد که این اجناس قاچاق نبوده و با مجوز گمرکی و به طور قانونی بعداز پرداخت عوارض وارد ایران شده است. بر اساس این حکم اجناس قاچاق نبوده است.

اما بعد از چند روز غلامحسین محسنی اژهای، سخنگوی قوه قضاییه ایران، ازتشکیل پرونده دیگری در ارتباط با اتهامات مطرح علیه وزیر آموزش و پروش و دخترشدرباره محموله پوشاک داد. آقای اژهای گفت پوشاک نگهداریشده در این ویلا متعلق بهشرکت "آمیتیس طراوت کودکی" بوده که ریاست هیئت مدیره آن به عهده وزیرآموزش و پرورش است و گفت برای واردات کالا از کارت بازرگانی شرکت دیگری به نام"راتین گستران طبرستان" استفاده کرده است.

سخنگوی قوه قضاییه ایران این سوالات را مطرح کرد: آیا وزیر می تواند درزمانی که تصدی پست وزارت را دارد رئیس هیئت مدیره شرکتی باشد یا خیر؟ آیا شرکتمتعلق به وزیر مجاز بوده که از کارت بازرگانی شرکت دیگری استفاده کند؟ شرکتی کهخودش حوزه فعالیتش پوشاک نیست و فنی و مهندسی است (راتین گستران طبرستان) چگونهتوانسته است این پوشاک را برای این شرکت (آمیتیس طراوت کودکی) وارد کند؟

علی لاریجانی، رئیس مجلس ایران هم پرونده عضویت وزیر آموزش و پرورش در هیاتمدیره یک شرکت خصوصی را به کمیسیون اصل ۹۰ مجلسفرستاده و خواهان "پیگیری فوری" آن شد. آقای لاریجانی به اصل ۱۴۱ قانون اساسی اشاره کرد که کارمندان دولترا از حضور هیات مدیره و مدیرعاملی شرکتهای خصوصی منع میکند. وزیر آموزش و پرورشدر جلسه کمیسیون اصلی نود گفت که بعد از رسیدن به وزارت از هر دو شرکت استعفا دادهاست. کمیسیون اصل ۹۰ در گزارش خود گفتکه وزیر آموزش و پرورش بعد از تصدی سمت وزارت از دو هیات مدیره استعفا داده اما"به لحاظ طی مراحل اداری تمهیدات لازم انجام نشده است."

اتهام اقدام غیرقانونی در واردات کالا توسط وزیر آموزش و پرورش در دادگاهثابت نشده و پرونده در قوه قضاییه در حال بررسی است.

آیا تراز تجاری ایران مثبت شده است؟

حسن روحانی رئیس جهوری ایران و اسحاق جهانگیری معاون رئیس جمهوری هر دو میگویندتراز تجاری ایران برای اولین بار در تاریخ مثبت شده است.

آمارهای گمرک ایران این ادعا را تایید میکند. نمودار زیر نشان میدهد کهتراز تجاری ایران پارسال مثبت شده است یعنی ایران بیشتر از ارزش واردات، کالا صادرکرده است.

البته افزایش حدودا ٤٠ درصدی محصولات پتروشیمی، به مثبت شدن تراز کمککرده است. بخشی از این صادرات هم کالاهایی است که در زمان تحریم در انبار ماندهبود.

مواد پتروشیمی، میعانات گاری و صادرات گاز جزو صادارت غیر نفتی محاسبه میشود.

آیا سایت کارانه قالیباف با شکایت دولت فیلتر شد؟

محمدباقر قالیباف، شهردار تهران گفت که با شکایت دولت حسن روحانی، سایتکارانه که او برای ثبت نام بیکاران راه انداخته، فیلتر شده است.

یکی از وعدههای محمد باقر قالیباف، نامزد ریاست جمهوری، پرداخت کارانهایمعادل ۲۵۰ هزار تومان در ماه به افراد جویای کار درصورت انتخاب شدن به عنوان رئیس جمهور است.

در صفحه اول سایت کارانه آقای قالیباف نوشته شده که این سایت فیلتر شدهاست

در صفحه اول سایت کارانه آقای قالیباف نوشته شده که این سایت فیلتر شدهاست

ستاد آقای قالیباف بعد از طرح این وعده سایت "کارانه" را برایتحقق آن راه انداخت و پیشثبت نام افراد جویای کار را آغاز کرد. این سایت بعد ازچند روز به دلیل مغایرت با قوانین انتخاباتی فیلتر شد. از جمله انتقادها از این سایتجمعآوری اطلاعات شخصی و وعده پرداخت پول به افراد در آستانه انتخابات بود.

آقای قالیباف دولت را متهم کرد که سایت کارانه را فیلتر کرده و سایت"کارورزی" را راهاندازی کرده که آن را "دزدی آشکار" توصیفکرد. این سایت از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و با هدف "افزایش قابلیتجذب و اشتغال دانش آموختگان" راهاندازی شده است.

مقامهای دولتی در واکنش به اتهام فیلتر کردن سایت آقای قالبیاف گفتند کهدولت نقشی در این موضوع نداشته و کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه، سایتکارانه آقای قالیباف را فیلتر کرده است. با وجود این، دبیر این کارگروه و معاونقضایی دادستان کل اعلام کرد که سایت کارانه آقای قالیباف، به درخواست ستادانتخاباتی رقیب او، حسن روحانی فیلتر شده است.

آیا رشد اقتصادی ایران در دوران حسن روحانی بیسابقه بوده است؟

حسن روحانی رئیس جمهوری ایران میگوید دولتش به رشد اقتصادی هشت درصد رسیدهکه "در سالهای طولانی بیسابقه بود." ابراهیم رئیسی گفت که رشد اقتصادیحدود هفت درصد بوده که "شش درصد آن مربوط به نفت است".

رشد اقتصادی ایران در نه ماه اول سال قبل به حدود ۷ درصد رسید. هنوز آمار نهایی سال منتشر نشده است اما ایناحتمال هست که به دلیل افزایش فروش نفت، آمار نهایی نزدیک هشت درصد باشد.

در سالهای ۱۳۸۶ رشد اقتصادی بهنزدیک هشت درصد و در سال ۱۳۸۱ رشداقتصادی به نزدیک ۹ درصد رسید.

در اقتصاد ایران، یکی از مشکلات اصلی، نوسان رشد اقتصادی است. یعنی رشدمثبت و بالا، دوام ندارد و معمولا با تغییر قیمت نفت یا مشکلاتی مثل تحریم به شدتنوسان میکند. برای نمونه سال ۱۳۹۱ رشداقتصادی به منفی ۵/۲ درصد رسید که پایینترین رشد اقتصادی در سالهای بعد از جنگ بود و در سال ۱۳۹۳ رشد اقتصادی مثبت شد.

بانک مرکزی ایران میگویند بیش از ۶۵ درصد رشد اقتصادی سال ۱۳۹۵، نتیجه رشد صنعت نفت بوده است. نمودار اول تصویر بهتری ازسالهای اخیر میدهد و نمودار دوم هم دیدی تاریخی به رشد اقتصادی ایران دارد.

آیا در پرونده املاک نجومی، شهردار تهران تخلف کرده است؟

اسحاق جهانگیری، محمدباقر قالیباف را متهم کرد که در پرونده "تخلف ۲۲۰۰ میلیارد تومانی املاک نجومی شهرداری"تخلف کرده است. اتهامی که آقای قالیباف برای چندمین بار دروغ خواند.

املاک نجومی اشاره به پروندهای است که اولین بار یاشار سلطانی، خبرنگارشهری آن را افشا کرد و از نقش بعضی از مدیران شهری در خرید املاک شهرداری با قیمتهایپایین خبر داد. شهردار تهران این موضوع را به شدت تکذیب کرد و یاشار سلطانی با شکایتشهرداری و شورای شهر تهران بازداشت شد.

شهرداری تهران

اما چند روز بعد محمدجعفر منتظری دادستان کل ایران در یک مصاحبه تلویزیونی"تخلف قطعی" در شهرداری را تایید کرد و از قول شهردار تهران گفت که اواز این موضوع "اطلاع نداشته است."

بر اساس گزارش دادستان ایران ۴۵ نفراز مدیران شهرداری و خارج شهرداری بدون اینکه عضو تعاونی مسکن باشند "خارجاز ضابطه قانونی" از شهرداری ملک گرفته بودند و قرارداد بعضی از آنان فسخ شد.بر اساس این گزارش ۱۵۰ نفر از مدیرانمجموعه شهرداری تهران هم عضو تعاونیهای مسکن شهرداری بوده و ملک گرفته بودند اما"بیش از آنچه باید" تخفیف گرفتهاند.

با این حال هیچ دادگاهی تا کنون محمدباقر قالیباف را در این زمینه محاکمهنکرده و سخنان در حد یک اتهام غیراثبات شده مانده است.

در این میان اقلیت اصلاحطلب شورای شهر تهران بر تحقیق و تفحص از شهردارتهران در این زمینه اصرار داشتند اما در نهایت این موضوع مورد توافق اکثریت قرارنگرفت. موضوع به مجلس هم کشیده شد اما اسفندماه سال گذشته بیشتر نمایندگان به تحقیقو تفحص از شهرداری تهران رای منفی دادند.

'تخلف قطعی' شهرداری تهران در واگذاریملک به ۴۵ نفر

مجلس با تحقیق و تفحص از شهرداری تهران مخالفت کرد

آیا ایران بیشتر از سه و نیم میلیون بیکار دارد؟

محمد باقر قالیباف، شهردار تهران و نامزد انتخابات میگوید در ایران بیشاز سه و نیم میلیون بیکار وجود دارد.

مرکز آمار ایران شمار بیکاران مطلق را بیش از سه میلون و ۲۰۰ هزار نفر اعلام کرده است. اما شمار کسانیکه به اندازه مورد نیازشان کار پیدا نمیکنند حدود پنج و نیم میلیون نفر است.

البته این لزوما به معنی کارنامه ضعیف دولت در ایجاد اشتغال نیست، چون دردو سال اخیر، تعداد کسانی که به هر دلیلی به یافتن کار امیدوار شدهاند بیشتر شدهاست یعنی مشارکت بالا رفته است.

برای تصویری کاملتر از وضع بازار کار ایران میتوانید گزارش زیر را بخوانید:

سوالی با چند جواب: ایران چند میلیون بیکار دارد؟

آیا سرمایهگذاری خارجی کم شده است؟

ابراهیم رئیسی میگوید سرمایهگذاری خارجی در ایران کم شده و از چهار میلیارددلار به به حدود دو میلیارد دلار در سال رسیده است

آمارهای کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (آنکتاد) نشان میدهد کهسرمایهگذاری در ایران طی دو سال اخیر کاهش یافته و نسبت به دو سال پیش نصف شدهاست. البته دلیل این کاهش مشخص نیست اما ورود سرمایههای مسدود شده ایران،انتخابات ریاست جمهوری آمریکا و تلاش دولت ایران برای یافتن سرمایهگذاران غربی درنفت و گاز به جای سرمایههای چینی و هندی میتواند باعث این کاهش شده باشد.

آیا صادرات غیر نفتی بدون احتساب گاز کاهش یافته است؟

ابراهیم رئیسی میگوید، صادرات غیر نفتی بدون احتساب صادرات گاز و میعاناتگازی ۱۰ درصد کاهش داشته است.

براساس آمار گمرک ایران در اسفند سال ۱۳۹۵، درآمد صادرات از "سایر کالاها" غیر از محصولاتپتروشیمی، گاز طبیعی و میعانات گازی بیش از ۱۰ درصد کاهش داشته است. البته از نظر وزن این کالاها ۲۶ درصد سنگینتر شدهاند. این آمار نشان نمیدهدکه ایران محصولات ارزانتری فروخته یا آن که قیمت کالاهای صادارتیاش کاهش داشتهاست.

از طرفی، حساب کردن صادرات گاز و مواد پتروشیمی در صادرات غیر نفتی روندیمعمول در سالهای اخیر بوده است. سهم عمده افزایش صادرات غیر نفتی پارسال، و مثبتشدن تراز تجاری، مربوط به افزایش صادارت میعانات گازی بوده است.